50.000 liter regenwater onder het IJplein
Op het IJplein in Amsterdam-Noord wordt regenwater niet meer direct afgevoerd naar het riool. Het water van drie omliggende flatgebouwen wordt opgevangen in twee grote ondergrondse tanks, met samen ruimte voor 50.000 liter regenwater. Dat water wordt gebruikt om de voedseltuin op het IJplein te bewateren.
We spraken Jaap over het idee achter het systeem, hoe de waterberging werkt en wat andere plekken in de stad hiervan kunnen leren.
Van regenpijp naar watervoorraad
Het initiatief kwam vanuit de voedseltuin zelf. Vrijwilligers wilden duurzamer omgaan met water en minder drinkwater gebruiken voor het bewateren van de tuin. Toen de aanvraag bij Waternet terechtkwam, is zijn Jaap en collega’s gaan onderzoeken hoe het regenwater van de omliggende flats op een slimme manier kon worden opgevangen en hergebruikt.
Uiteindelijk werd gekozen voor een ondergrondse waterberging. Die oplossing past beter in de omgeving, is niet zichtbaar in de tuin en helpt om de waterkwaliteit goed te houden doordat er zo min mogelijk zonlicht bij het opgeslagen water komt.
Hoe werkt de waterberging?
Het systeem vangt regenwater op van drie flatgebouwen rondom de voedseltuin. De regenpijpen van deze gebouwen zijn aangesloten op een verzamelleiding. Die leiding brengt het water naar de voedseltuin.
Voordat het water de tanks instroomt, komt het langs een bezinkplek. Daar blijven zand, bladeren en ander vuil zoveel mogelijk achter. Zo blijft het water in de tanks schoner.
In de twee ondergrondse tanks kan samen 50.000 liter regenwater worden opgeslagen. Vanuit de tanks pompt de voedseltuin het water op voor het irrigatiesysteem. Zijn de tanks helemaal vol? Dan stroomt het teveel aan water via een overloop naar de naastgelegen sloot.
Regenwater gebruiken in plaats van drinkwater
De grootste winst van de waterberging is dat de voedseltuin minder drinkwater nodig heeft. Water dat eerst via het riool werd afgevoerd, krijgt nu een tweede leven in de tuin.
En dat maakt verschil. De voedseltuin is ongeveer 1.500 vierkante meter groot. In droge periodes kan er duizenden liters water per week nodig zijn om alle planten en gewassen voldoende water te geven. Dan is het zonde om daar schoon drinkwater voor te gebruiken, terwijl er regenwater beschikbaar is.
De waterberging helpt dus vooral om zuiniger om te gaan met drinkwater. Dat het riool bij flinke buien ook iets minder wordt belast, is mooi meegenomen.
Een flinke bui vult de voorraad snel
50.000 liter klinkt als veel water, maar de opslag kan sneller vollopen dan je denkt. De drie aangesloten daken zijn samen ongeveer 900 tot 1.000 vierkante meter groot. Bij een bui van 10 millimeter stroomt er al zo’n 9.000 liter regenwater richting de tanks.
In natte periodes stroomt overtollig water via een overloop naar de naastgelegen sloot. In droge periodes kan de voedseltuin juist gebruikmaken van het opgeslagen regenwater. Slim voorraadkastje, maar dan onder de grond.
Een voorbeeld voor de rest van de stad
De waterberging op het IJplein is één van de eerste projecten van deze omvang in Amsterdam. Juist daarom wordt er goed gekeken hoe het systeem in de praktijk werkt: hoeveel water wordt opgeslagen, hoeveel wordt gebruikt en hoe het beheer georganiseerd kan worden.
Volgens Jaap laat het project vooral zien wat er mogelijk is wanneer bewoners, vrijwilligers en organisaties samenwerken. En hoewel niet iedere buurt ruimte heeft voor een waterberging van 50.000 liter, kunnen ook kleinere maatregelen helpen. Denk aan een regenton, een groene tuin of het opvangen van regenwater voor planten.
Zo wordt regenwater niet langer gezien als iets dat zo snel mogelijk afgevoerd moet worden, maar als een waardevolle grondstof voor de stad. Voor een voedseltuin op het IJplein, maar misschien straks ook op meer plekken in Amsterdam.